Milli Afgan Devleti’nin Kuruluşuna Kadar Afganistan Coğrafyasında Hâkimiyet Mücadelesi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.12585269Anahtar Kelimeler:
Afganistan - Hâkimiyet mücadelesi- Türkler- Ahmed Şah Durranî- Afgan kabileleriÖz
Aşılamayan dağları ve önemli geçitleriyle Afganistan, akın ve göç yollarının kesiştiği stratejik bir coğrafyada bulunması hasebiyle üzerinde silah seslerinin ve çıkar hesaplarının eksik olmadığı, erken devirlerden itibaren birçok kavim ve devletin hâkimiyet kurduğu bir saha olmuştur. Bu güçler zamanla coğrafyadaki hâkimiyetlerini yitirseler de etnik olarak ülkede yaşamaya devam ederken muazzam bir kültürel zenginliği de bu topraklara miras bırakmışlardır.Ancak kültürel ve etnik çeşitliliğin oluşturduğukavmi aidiyet ve müstakil hareket etme duygusu, bu topraklarda güvenlik ve istikrarın bir türlü sağlanamamasının sebebi olmuştur. Bu olumsuz durumun tarihi bir arka planının olduğundan hareketleçalışmamızda kültürel çeşitliliğin yapıtaşı durumundaki Afgan, Türk, Tacik ve Moğol unsurların Afganistan coğrafyasındaki hâkimiyet mücadeleleri Milli Afgan devletinin kuruluşuna (1747) kadarişlenerek dönemin siyasi ve toplumsalunsurlarına tarihsel bir perspektiften bakmak amaçlanmıştır.
Referanslar
Ahmed, M.A. (Tarihsiz). Siyasi Tarihi ve Müesseseleriyle Dehli Türk İmparatorluğu.(nşr. T. Say), Tercüman Yayınları.
Akkurt, M. (2005).Afganistan’ın Yapılanmasında Siyasi ve Ekonomik Stratejiler,İstanbul:IQ Kültür Sanat Yayınları.
Babûr, Z.M. (1987).Vekâyî; Babûr’un Hatıratı. I-II,(nşr. R. Rahmeti Arat),Ankara: TTK Basımevi.
Barthold, V.V. (1973). Herat ve HerîRûd Boyu, İÜEFTD, 27, 179-192.
Barthold, V.V. (1990).Moğol İstilasına Kadar Türkistan.(nşr.Hakkı Dursun),İstanbul:TTK Basımevi.
Barthold, V.V. (2010).Orta Asya Tarih ve Uygarlık.(nşr. Ahsen Batur),İstanbul:Selenge Yayınları.
Barthold, V.V. (1975).Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler.(nşr. K. Y.Kopraman-A. İ. Aka)Ankara: TTK Yayınları.
Bayur, Y.H. (1987a).Hindistan Tarihi. I, Ankara: TTK Basımevi.
Bayur, Y.H. (1987b). Hindistan Tarihi. III, Ankara: TTK Basımevi.
Begüm, G. (1987).Hümâyûnnâme.(nşr. A.Yelgar).Ankara: TTK Basımevi.
Bellew, H.W. (1880).TheRaces of Afghanistan,Calcutta: Shree Publishing House.
Bonvalot, G. (2005). Eski Yurt.(nşr. M.Uzmen),İstanbul: Elips Kitap.
Cagnat, R ve Jan, M. (1992).İmparatorluklar Beşiği.(nşr. E. Akbulut-T. A.Şensılay),İstanbul: Alan Yayıncılık.
Cöhce, S. (2008). Büyük Ortadoğu Projesi Bağlamında Hindistan ile Ortadoğu Arasındaki Tarihi Bağlar ve Güncel İlişkiler.Akademik Bakış, II(3), 65-80.
Cöhce, S.(2000). Dehli Türk Sultanlığının Kurucusu Kutbed-din Aybeg’in Hayatı ve Şahsiyeti, F.Ü.İ.F.D, 5, 13-24.
Cöhce, S. (2002a). Hindistan’da İlk Türk Hâkimiyeti: Kuşanlar ve Akhunlar.Türkler, I, (ed. H.C. Güzel vd.), Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 815-820.
Cöhce, S. (2002b). Gaznelilerin Hindistan Hâkimiyetleri. Türkler, IV, (ed. H.C. Güzel vd.), Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 522-525.
Cöhce, S. (2002c). Hindistan’da Kurulan Türk Devletleri.Türkler, VIII, (ed. H.C. Güzel vd.), Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 689-730.
Cöhce, S. (2001).İlk Çağda Hindistan’da Türk Varlığı.Hindistan Türk Tarihi Araştırmaları, I(1), 9-22.
Cüveyni, A.A. (1988).Tarih-i Cihan Güşa(nşr. Mürsel Öztürk), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Czeglédy, K. (2004).Bozkır Kavimlerinin Doğudan Batıya Göçleri(nşr. Mutlu Gün), Ankara: Doruk Yayıncılık.
Dames, M.L. (1997a).Ebdali.İ.A, IV, Eskişehir: MEB Yayınları, 4.
Dames, M.L. (1997b).Efganistan.İ.A, IV, Eskişehir: MEB Yayınları, 133-168.
Dames, M. L. (1997c). Ahmed Şah Durrani. İ.A, I, Eskişehir: MEB Yayınları, 204-207.
Durak, N. (2002).Gaznelilerin Kuruluşuna Kadar Afganistan’da Türkler.Afganistan Üzerine Araştırmalar, İstanbul: TATAV Yayınları, 27-46.
Durak, N. (2001).Hindistan’a Kuzeyden Yapılan Seferler, Ankara: ASAM Yayınları.
Durak, N. (2008).Hazaralar, Malatya: Öz Serhat Yayıncılık.
Erman, K. (2013). Ahmed Şah Dürrani Öncesinde Afganistan Tarihinde Türkler ve Diğer Kavimler.AÜDTCFD, 53(2), 479-495.
Esmail, M.E. (2004).Kominist İşgalden Liberal İstilaya Trajik Afganistan, İstanbul: Tarih Düşünce Kitapları.
Ewans, M. (2001).Afghanistan A New History, London: Curzon Press.
Fletcher, A. (1965).AfghanistanHighway of Conquest, New York: GreenwoodPress.
Fraser-Tytler, W.K. (1967).Afghanistan: A Study of PoliticalDevelopments in Central andSouthernAsia, London: Oxford UniversityPress.
Golden, P.B. (2000).Orta Asya’da İslâmiyet’in İlk Dönemleri ve Karahanlılar. Erken İç Asya Tarihi, İstanbul: İletişim Yayınları, 459-497.
Grenard, F. (1970).Asya’nın Yükselişi ve Düşüşü, İstanbul: MEB Yayınları.
Grousset, R. (1980).Bozkır İmparatorluğu(nşr. M. Reşat Uzmen),İstanbul: Ötüken Yayınevi.
Hammer, J.V. (1994).Büyük Osmanlı Tarihi.VII,(nşr. Vecdi Bürün), İstanbul: Üçdal Yayıncılık.
Hartog, L.D. (2003).Cengiz Han Dünya’nın Fatihi, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Kitapçı, K. (1986).Yeni İslam Tarihi ve Türkistan, I, İstanbul: Dizgi Matbaacılık.
Kocaoğlu, M. (1995).Uluslar Arası İlişkiler Işığında Ortadoğu,Ankara: Genelkurmay Basımevi.
Konukçu, E. (2002a).Akhunlar’ın Kalıntısı Olarak Kalaçlar (Halaçlar).Türkler, I,(ed. H.C. Güzel vd.), Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 845-849.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2021 ESAR Journal

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.